Ana Sayfa >> Erkekte Kısırlık >> Erkeğe Bağlı Kısırlık
Erkeğe Bağlı Kısırlık

Erkeğe Bağlı Kısırlık

Erkeğe Bağlı Kısırlık

Yapılan araştırmalara göre kısırlık problemi yaşayan çiftlerde problem % 20 oranında yalnızca erkekten kaynaklanmaktadır. Yine aynı araştırmalarda çiftlerin % 50 ila % 60 oranında Erkeğe Bağlı Kısırlık problemlerden biri olduğu görülmüştür.

Sperm analizlerinde anormalliğe rastlanan tüm erkekler üreme sorunu yaşayan erkeklerdir, analiz sonuçları normal olarak değerlendirilen erkeklerde kısırlık rahatsızlığına ender olarak rastlanmaktadır.

Obstrüktif Azoospermi ya da Hipogonadotropik Hipogonadizm rahatsızlıkları belirlenebilir türden rahatsızlıklardır ve yarattıkları sorunlar tedavi edilebilmektedir. Testis Atrofisi rahatsızlıklarında ise sorun bulunsa da tedavi mümkün olmayabilmektedir.

Anormal sperm analizinde sorun belirlenemediğinde “Açıklanamayan Erkek Kısırlığı” olarak tanım yapılır. Erkeğe Bağlı Kısırlık faktörünün değerlendirilmesi kısırlık probleminin hangi grup rahatsızlıklara dahil olduğunun bulunması amacını taşır. Böylece çifte doğru bilgilendirme yapılabilmekte ve sorunun çözülebilmesinde yardımcı olunabilmektedir. Çiftlere yardımcı üreme teknikleri kullanarak gebelik elde edebilmeleri ya da tedavi mümkün değilse etkisiz tedaviler kanalıyla yaşayacakları stresi azaltabilmelerinde destek sağlanabilmektedir.

Kısır erkeklerin optimal değerlendirmesi hakkında AUA yani Amerikan Üroloji Derneği ile ASRM yani Amerikan Üreme Tıbbı Derneği ortak bir rapor yayınlamıştır. Bu raporda kısırlık sorunu yaşayan erkekler değerlendirilirken, konulan hedefler aşağıdaki maddeler belirlenerek sıralama yapılmıştır:

  1. Düzeltilme potansiyeli taşıyan durumlar
  2. Erkeğin kendi spermleri kullanılması suretiyle yardımcı üreme tekniklerinin uygulanabileceği durumlar
  3. İlk iki maddenin uygulanamadığı geri dönüşüm olmayan, sperm bağışı ya da evlat edinme seçeneklerinin düşünüldüğü durumlar
  4. Kısırlığa sebep olan ve sağlığı ya da hayatı tehdit etme ihtimali olan, tedavi gerektiren durumlar
  5. Yardımcı üreme teknolojileri uygulanması halinde doğacak çocuk için risk oluşturan genetik anomali durumları

Erkeğe Bağlı Kısırlık tespiti ve değerlendirilebilmesi için hastanın geçmişi ve tıbbi öyküsü incelenir ve en az iki kez sperm analizi yapılır. Bunun yanında erkek üreme sistemi muayenesi uzman bir doktor tarafından yapılarak fiziksel muayene işlemi de gerçekleştirilir. Alınan ilk sonuçlara bağlı olmak kaydıyla kısırlık sebebini bulabilmek için yeni sperm analizi, hormonal ve genetik incelemeler de gerekli görülebilir. Değerlendirme süresinde hastanın geçmişine yönelik incelemelerde alerji, daha önce elde edilen gebelik, ailedeki üreme durumu, geçmişte yaşanmış enfeksiyonlar ve cinsel yolla bulaşan hastalıklar gibi önemli unsurlar öğrenilmeli ve incelenmelidir.

Fizik muayenesinde ise önce genel bir muayene yapılır. Bunun dışında “Üretral Meatus” yani idrarın çıktığı delik de dahil penisin tümü, testislerin boyu, Vas deferens ile Epididimin yani spermleri testislerden penise ulaştıran kanalların varlığı ve kıvamları, kıl dağılımı, meme gelişimiyle sekonder seks karakterleri dikkatle incelenmeli ve değerlendirilmelidir. Skrotum muayenesi ile de doğuştan gelişmemiş olan taşıyıcı kanallar (Konjenital Bilateral vas Deferens Agenezisi/KBVDA) görülebilmektedir.

Sperm analizi, Erkeğe Bağlı Kısırlık yaşayan erkeklerin değerlendirilmesi konusunda en önemli test durumundadır. Sperm analizinden önce erkeğin 3 ila 6 günlük bir cinsel perhiz yapması ve analizi yapılacak spermi mastürbasyon yoluyla elde etmesi gerekir. Eğer mastürbasyon yoluyla meni elde edemiyorsa, özel olarak üretilen sperm toplama prezervatifi kullanması istenerek cinsel ilişki sırasında örneği elde etmesi istenebilir.

Sperm örneğini laboratuar ortamında almak mümkün olmuyorsa dışarıda alınan örnek oda ya da vücut sıcaklığında tutularak 1 saat geçmeden laboratuara verilmelidir.

Normal değerleri belirlemekte genellikle Dünya Sağlık Örgütü kriterleri kullanılır. (Tablo)

Tablo, Dünya Sağlık Örgütü Normal Semen Analizi Değerleri
Likefaksiyon Oda ısısında 60 dakikada tamamlanmalı
Görünüm Homojen, gri, opelasan
Kıvam Pipetten damla damla düşmeli
Hacim ≥ 2 ml.
pH ≥ 7.2
Konsantrasyon ≥ 20 milyon sperm/ ml. Semen
Total sayı ≥ 40 milyon sperm
Motilite 60 dakika içerisinde ≥ %50 ileri hareketli veya ≥ %25 hızlı ileri hareketli.
Morfoloji ≥ %30 normal morfoloji≥ %14 Kruger strict morfoloji
Vitalite ≥ %50
Lökosit < 1 milyon/ml

İlk analizde anormal sonuç elde ediliyorsa Spermiogram tekrarlanmalıdır çünkü sperm parametreleri dalgalanma göstermektedir. ASRM ve AUA’ya göre iki Spermiogram arasındaki süre 1 ay olmalıdır. İki analiz neticesinde de sperm görülemediğinde semen santrifüje edildikten sonra çökelti sperm aranmalıdır. Bu işlem yapılmadan Azospermi tanısı yapılmamalıdır.

Yukarıda gösterilen değerler gebelik elde edilmesini gerçekleştiren minimum değerler değildir. Bu değerler dışında değerlere sahip erkekler de kendiliğinden baba olabilmektedir. Ayrıca bu değerleri taşıyan erkeklerde de kısırlık sorunuyla karşılaşmak mümkündür.

Analiz sonuçlarında normal değerler görülen erkeklerde genelde hormonal bozuklukla karşılaşılmaz. Hormonal değerlendirme şu durumlar söz konusu olduğunda yapılmalıdır:

  1. Sperm analizi sonuçlarında sperm yoğunluğu 10 milyon/ml olarak görülüyorsa
  2. Cinsel fonksiyonlarda bozukluk mevcutsa
  3. Klinik bulgularında belli bir hormonal hastalığa dair şüphe varsa

Hormonal değerlendirme minimum seviyede serum FSH ile Testosteron seviyelerini içermektedir ve serum testosteron seviyesi düşükse serbest ve total testosteron seviyeleri ayrı ayrı belirlenir. Bunlara ilaveten LH ve Prolaktin seviyelerinin ölçümü de yapılabilir. İşlemler bittiğinde Testosteron, LH, Prolaktin ve FSH arasındaki ilişki tabloyu meydana getirecektir.

Skrotumun fizik muayenesi zor ya da yetersiz ya da testiste kitle bulunmasından kuşkulanılan erkeklerde Skrotal Ultrasonografi yapılması düşünülebilir.

Lökositler ve olgun olmayan spermler Mikroskopi’de benzer şekilde görünmektedirler. Bu sebepten dolayı menide bulunan Lökosit yani iltihap hücreleriyle bu spermler özel boyama yöntemleri ya da başka tekniklerle ayırt edilmeli, aynı zamanda ayrı ayrı rapor edilmelerine dikkat edilmelidir. Reel Piyospermisi >1 milyon lökosit/ml olan hastalar içinse Genital enfeksiyon ve iltihap değerlendirmesi yapılmalıdır.

Mikroenjeksiyon yöntemi, yardımcı üreme teknikleri arasında Türkiye’de en çok kullanılan yöntemdir. Bu yüzden Zonasız Hamster Oosit Testi, Antisperm Antikor tayini gibi uygulamalara bir fark getirmedikleri için başvurmamaktayız. Mikroenjeksiyon’da kullanmak amacıyla sperm bulunamadığında ise hareketsiz spermlerde canlı olanların seçimi durumlarında kullanılan canlılık testleri uygulanabilmektedir.

Bir diğer analiz yöntemi ise CASA yani bilgisayar destekli sperm analizidir fakat diğer testlerden farklı bir sonuç gösterme özelliği olduğuna dair bir bilgi olmadığından sadece akademik amaçlı kullanılması tavsiye edilmiştir.

Kısırlığın sebepleri arasında genetik bozukluk durumları da mevcuttur. Bu rahatsızlık sperm üretimi ya da taşınmasına olumsuz etkiler yaparak kısırlığa neden olur. Genetik faktörlerden en çok karşılaşılan üç tanesi ise şöyledir: Konjenital vas Deferens Agenezisi ile ilişkili olan Kistik Fibroz gen mutasyonları, İzole Spermatogenez bozukluklarına neden olabilen Y kromozomu Mikrodelesyonları ve Testiküler fonksiyonların bozulmasına neden olan kromozom anomalileri.

İlginizi Çekebilir

Kadınlarda Kısırlık Nasıl Anlaşılır?

Kısırlık, çiftlerin 6 aydan 1 yıla kadar korunmasız ilişki yaşamasına rağmen hamilelik gerçekleşmemesi anlamına gelir. …