Ana Sayfa >> Kadında Kısırlık >> Endometriozis Çukulata Kisti ve Tedavisi

Endometriozis Çukulata Kisti ve Tedavisi

dÇukulata kisti kısırlığa neden oluyor!

Endometriozis
Rahim içini döşeyen ve adetle birlikte dökülen tabkaya endometrium denir. Endometriozis ise endometriuma benzeyen dokunun rahim dışında bir yerde gelişmesidir. Genel olarak pelvis denilen ve leğen kemikleri ile sınırlanmış bölgede olmakla birlikte vücudun her yerinde görülebilir. En sık görüldüğü yerler yumurtalıklar, periton (karın zarı) ve rahmi yerinde tutan sakrouterin bağlardır. Rahmin dış yüzeyi, tüpler, barsaklar ve mesane diğer yerleşim yerleridir. Genellikle endometriozis birden fazla yerde görülür.
Endometriozisin nedenleri
– Doğumla sonlanmayan gebelikler

– Annede endometriozis olması
– Kanama süresinin 8 günden fazla olduğu fakat 27 günden kısa süren adet periyotları
– Adet kanının akışını engelleyen durumlar (rahim ağzında darlık, rahim içinde septum)
– Beyaz veya sarı ırktan olma
Bunların aksine adet miktarını ve sıklığını azaltan durumlar ( hiç adet görmeme-amenore, gebelik ve doğum kontrol hapı kullanmak) ise endometriozis riskini azaltırlar.
Endometriozisin oluşum mekanizması bugün tam olarak bilinmemektedir. Bu konuda birçok teori öne sürülmüşse de en geçerli olanlar şunlardır;
– Adet kanının geriye yani batın içine akması. Bu teoriyi destekleyen en önemli durum rahim içinde veya ağzında adet kanının dışarı akmasını engelleyen durumlarda endometriozisin sık görülmesidir.
– Endometrium dokusunun kan veya lenf damarları yoluyla vücudun diğer bölgelerine taşınması
– Bağışıklık sistemindeki aksamalar nedeniyle rahim dışında gelişen endometrium dokusunun büyüyüp gelişmesine engel olunamaması
– Çölomik metaplazi denen teoride ise batın içine akan adet kanı veya enfeksiyonlar nedeniyle karın içini kaplayan periton denen zarın veya yumurtalıklar üzerindeki dokunun endometrium dokusuna dönüşmesi.

Endometriozisin belirtileri nelerdir?
Tamamamen belirtisiz olabilir ve belirtinin şiddeti hastalığın yaygınlığı ile doğru orantılı olmayabilir. Örn; hafifi endometriozis olan bir kadında şiddetli kasık ağrıları olabilir. Yine de birçok kadında şiddetli kasık ağrıları endometriozisin en önemli belirtilerindendir. Ağrı adet öncesinde veya sırasında olabildiği gibi sex sırasında veya sonrasında olabilir. Ayrıca barsak üzerinde endometriozis odakları varsa barsak hareketleri ile ağrı olabilir, kanlı gaita yapılabilir, adet öncesi lekelenme, idrar yaparken ağrı veya kanlı idrar olabilir. Sancılı adet görme yıllar içinde şiddetlenebilir.

Endometrioma (Çukulata kisti)
Bunlar büyük endometriozis odakları olup içleri çukulata kıvamında kanla doludur. Genellikle ultrason ile tespit edilirler ve kesin tanı ancak cerrahi olarak çıkarılmasından sonra konur.

Endometriozis menarştan önce (kadın yaşamındaki ilk adet) ve menopozdan sonra çok nadir görülürler. Eğer kadın ağrılı adet görüyorsa veya yoğun kanamaları varsa endometriozisten şüphelenilebilir. Bu durum cerrahi ile teyit edilmelidir. Zira kesin tanı için bir kan testi veya görüntüleme tekniği mevcut değildir.

Günümüzde endometriozisin kesin tanı ve tedavisindeki en sık kullanılan yöntem laparoskopi veya laparotomidir. Her iki işlem de ancak ameliyathane şartlarında yapılabilir. Ameliyatta endometriozis odakları siyah, mavi, pembe veya kırmızı olarak görülebilir. Etraflarında yapışıklıklar veya çekilmeler olabilir. Buralardan yapılacak biyopsi ile tanı kesinleştirilir. Cearrah endometriozis odağının büyüklüğü, derinliği ve bulunduğu yeri göz önüne alarak bir evreleme yapar ve tedaviyi de buna göre planlar.

Tedavi
– Gözlem (tedavi verilmez)
– Ağrı kesiciler
– Doğum kontrol hapları
– Hormonal tedavi
– Cerrahi
– Kombine tedavi

Tedavinin planlanmasında kadının isteği ön plana çıkmaktadır. Kadın ağrısının kesilmesini isteyebilir veya çocuk arzu edebilir.Ya da batında büyük bir kitle vardır ve cerrah direkt ameliyata karar verebilir.

Minimal hastalığı olan veya menopoza yakın olan hastalarla belirtileri şiddetli olmayan hastalar gözlem altında tutularak hiç tedavi verilmeyebilir. Menopoza girildiğinde hastalık kendiliğinden gerileyeceği için tedavi verilmez, henüz evlenmemiş hastalarda veya evli olup çocuk istemeyen kadınlarda hastalığın ilerlemesini önlemek ve olası bir gebeliğin önüne geçmek için doğum kontrol hapları kullanılabilir. 

Endometriozis yavaş ilerleyen ve menopozla gerileyen bir hastalıktır. Hastaların çoğunda ağrılar ağrı kesici ilaçlara cevap verir, ancak bazıları sadece cerrahi sonrası rahatlar. Gebelikte ve menopozdan sonra ağrı olmaz. Çocuk sayısını tamamlamış, ağrı kesicilere cevap vermeyen kadınlarda yumurtalık ve rahmin alınması bir seçenek olarak düşünülebilir. 

Endometriozis çocuk sahibi olmak isteyen fakat olamayan çiftlerin %30-40’ında görülebilir. Bunlarda cerrahi tedavi veya yardımcı üreme teknikleri (tüp bebek)olumlu sonuçlar verebilir.

Ağrıların kesilmesi için tıbbi tedavi veya cerrahi uygulanabilir. Ağrı kesicilerin sindirim sisteminde ağrı, kanama yapabileceği, böbrek problemlerine yol açabileceği unutulmamalı ve yüksek tansiyonu olanlarda dikkatli olunmalıdır.

Doğum kontrol hapları endometriozis odaklarının büzülerek küçülmesine neden olur. Gebelik arzusu olmayan hafif veya minimal hastalığı olanlarda uygundur. Sigara kullanan ve damar hastalığı olanlarda tavsiye edilmez.

Progesteron içeren ilaçlar diğer ilaçlarla ağrısı kesilmeyen hastalara, doğum kontrol hapı kullanamayan (sigara nedeniyle)hastalara verilebilir. 

GnRH agonistleri ve danazol isimli ilaçlar yan etkilerinin fazlalığı ve ilaçların kesilmesinden sonra endometriozisin tekrar alevlenmesi nedeniyle eskisi kadar kullanımda olmadığından burada ayrıntılı olarak anlatılmayacaktır. 

Tıbbi tedavinin yetersiz kaldığı veya şiddetli endometriozis olgularında cerrahiye başvurulur. Endometrioma ( çukulata kisti) 3 cm den büyük ise, barsak ve mesane tutulumu var ise cerrahi uygundur. Hastaların yaklaşık %80’i cerrahiden fayda görür ve ilaçların yan etkilerine maruz kalmaz. Cerrahi ile çocuk sahibi olmak isteyen hastalarda 1 yıl içindeki gebelik oranları yaklaşık yardımcı üreme tekniklerine eşittir. Cerrahi işlem esnasında endometriozis odakları yakılır veya alınır, çocuk istemi olmayan dirençli olgularda yumurtalıklar ve rahim alınabilir. 

Endometriozis ve kısırlık
Endometriozis olgularında yumurtalıklar ve tüpler arasında ya da barsaklarla tüpler arasında oluşan yapışıklıklar nedeniyle gebe kalmada zorluklar yaşanabilir. Bu yapışıklıkların nedeni endometriozis odaklarından salgılanan yapışkan maddeler olup bunlar yumurtlamayı, döllenmeyi ve döllenmiş yumurtanın rahim içine yapışmasını önleyebilir.

Sonuç olarak eğer kısırlık sorunu yaşayan bir çiftte endometriozis bir sebep olarak tespit edilmişse tedavi seçenekleri gözlem, cerrahi, aşılama veya tüp bebek uygulanabilir. Bu gibi hastalarda tıbbi tedavinin yeri yoktur.

İlginizi Çekebilir

Kısırlığa Neden Olan Faktörler Nelerdir?

Çiftlerin hemen hepsi, bir bebeğe sahip olmanın hayalini kurar. Ancak dünya üzerinde milyonlarca kadın ve …